Unit Six - Revision
YDY
Mae ‘Ydy' yn cael ei ddefnyddio cyn enw penodol neu ragenw i ofyn cwestiwn penodol, e.e. Llanbedr Pont Steffan, Prifysgol y Drindod Dewi Sant, John, Megan, Marks and Spencer, Jaguar, ayyb.
(‘Ydy' is used in front of definite nouns or pronouns to ask a definite question, e.g. e.e. Llanbedr Pont Steffan, Prifysgol y Drindod Dewi Sant, John, Megan, Marks and Spencer, Jaguar, etc.)
Ydy John yn gweithio heddiw? (Is John working today?)
Ydyn nhw'n aelodau o'r côr? (Are they members of the choir?)
Ydy hi'n canu yn y gyngerdd? (Is she singing in the concert?)
Ydy Pobol y Cwm ar y teledu heno? (Is Pobol y Cwm on the television tonight?)
Ydy ‘r llyfr ‘Tân ar y Comin' yn y llyfrgell? (Is the book ‘Tân ar y Comin' in the library?)
Ydy'r Jaguar yn y garej? (Is the Jaguar in the garage?)
ATEB ANSWER
Ydy Nac(g) ydy (singular)
Ydyn Nac(g) ydyn (plural)
Oes
Mae ‘Oes' yn cael ei ddefnyddio cyn enwau amhenodol i ofyn cwestiwn amhenodol, e.e. tref (town), pentref (village), dinas (city), prifysgol (university), coleg (college), merch (girl), bachgen (boy), siop (shop), car, ayyb
(‘Oes' is used in front of indefinite nouns to ask an indefinite question, e.g. tref (town), pentref (village), dinas (city), prifysgol (university), coleg (college), merch (girl), bachgen (boy), siop (shop), car, etc.)
Oes rhywun yn gweithio heddiw? (Is anyone working today?)
Oes aelodau yn y côr? (Are there members in the choir?)
Oes cantores yn canu yn y gyngerdd? (Is there a female singing in the choir?)
Oes rhaglen ddiddorol ar y teledu heno? (Is there an interesting programme on television tonight?)
Oes llyfrau yn y llyfrgell? (Are there books in the library?)
Oes car yn y garej? (Is there a car in the garage?)
Oes sawl un yn y caffi? (Are there many in the café?)
ATEB
Oes Nac(g) oes
NEU = OR
Neu triggers a soft mutation in:
Te neu goffi (tea or coffee)
Bachgen neu ferch (boy or girl)
Mefus neu fafon (strawberry or raspberry)
Mawr neu fach (large or small)
Tal neu fyr (tall or short)
Glas neu goch (blue or red)
Siarad neu ganu (to speak or to sing)
Cerdded neu redeg (to walk or to run)
Siopa neu fynd am dro (to shop or to go for a walk)
There's no mutation when an ending is added to a verb noun (e.g. siarad, canu, gyrru, seiclo)
Siaradwch neu canwch! (speak or sing!)
Gyrraf neu seiclaf (i'll drive or i'll cycle)
Atebion i gwestiynau’n dechrau gyda ffurf o’r ferf ‘Bod’ yn y presennol
Answers to questions beginning with ‘Bod’ in the present tense.
CWESTIWN |
YES |
NO |
|
YDW I? |
AM I? |
YDW ( I AM) |
NA / NAG YDW |
WYT TI? |
ARE YOU? |
WYT ( YOU ARE) |
NA / NAG WYT |
YDY E? |
IS HE? |
YDY (HE IS) |
NA / NAG YW |
YDY HI? |
IS SHE? |
YDY (SHE IS) |
NA / NAG YW |
YDYN NI? |
ARE WE? |
YDYN (WE ARE) |
NA / NAG YDYN |
YDYCH CHI? |
ARE YOU? |
YDYCH (YOU ARE) |
NA / NAG YDYCH |
YDYN NHW? |
ARE THEY? |
YDYN (THEY ARE) |
NA / NAG YDYN |
The Imperfect Tense (was, were, used to)
In the course we use both the standard formal form and the spoken informal form.
Bod in the imperfect affirmative tense:
|
Formal |
Informal |
|
Singular 1st person |
Roeddwn i |
Ro'n i |
I was |
Singular 2nd person |
Roeddet ti |
Ro't ti |
You were |
Singular 3rd person |
Roedd hi |
Ro'dd hi |
She was |
Singular 3rd person |
Roedd e |
Ro'dd e |
He was |
Singular 3rd person |
Roedd y ci |
Ro'dd y ci |
The dog was |
Plural 1st person |
Roedden ni |
Ro'n ni |
We were |
Plural 2nd person |
Roeddech chi |
Ro'ch chi |
You were |
Plural 3rd person |
Roedden nhw |
Ro'n nhw |
They were |
e.e. As with the present tense, the singular form of the verb is used with singular and plural nouns.
Roeddwn i'n byw yng Nghaerdydd I was living in Cardiff
Roeddet ti'n siopa yn y dre You were shopping in town
Roedd hi'n bwyta yn y caffi She was eating in the café
Roedd y bos yn gweiddi The boss was shouting
Roedden ni'n cael cinio yn y ffreutur We were having lunch in the canteen
Roeddech chi'n gweithio i'r Cyngor You were working for the Council
Roedden nhw'n ffonio bob dydd They were phoning every day
Roedd y staff yn y cyfarfod The staff were at the meeting
The Negative forms
|
Formal |
Informal |
|
Singular 1st person |
Doeddwn i ddim |
Do'n i ddim |
I wasn't |
Singular 2nd person |
Doeddet ti ddim |
Do't ti ddim |
You weren't |
Singular 3rd person |
Doedd hi ddim |
Do'dd hi ddim |
She wasn't |
Singular 3rd person |
Doedd e ddim |
Do'dd e ddim |
He wasn't |
Plural 1st person |
Doedden ni ddim |
Do'n ni ddim |
We weren't |
Plural 2nd person |
Doeddech chi ddim |
Do'ch chi ddim |
You weren't |
Plural 3rd person |
Doedden nhw ddim |
Do'n nhw ddim |
They weren't |
Plural 3rd person |
Doedd yr adeiladwyr ddim |
Do'dd yr adeiladwyr ddim |
The builders weren't |
e.g. In negative sentences, the linking word 'yn' is placed after 'ddim'
Doeddwn i ddim yn byw yng Nghaerdydd I wasn't living in Cardiff
Doeddet ti ddim yn siopa yn y dre You weren't shopping in town
Doedd hi ddim yn bwyta yn y caffi She wasn't eating in the café
Doedd y bos ddim yn gweiddi The boss wasn't shouting
Doedden ni ddim yn cael cinio yn y ffreutur We weren't having lunch in the canteen
Doeddech chi ddim yn gweithio i'r Cyngor You weren't working for the Council
Doedden nhw ddim yn ffonio bob dydd They weren't phoning every day
Doedd y staff ddim yn y cyfarfod The staff weren't at the meeting
The Interrogative or Question forms and 'No / Yes' replies
|
Formal |
|
Yes |
No |
|
Singular 1st person |
Oeddwn i? |
O'n i? |
Was I? |
Oeddwn |
Nac/g oeddwn |
Singular 2nd person |
Oeddet ti? |
O't ti? |
Were you? |
Oeddet |
Nac/g oeddet |
Singular 3rd person |
Oedd hi? |
O'dd hi? |
Was she? |
Oedd |
Nac/g oedd |
Singular 3rd person |
Oedd e? |
O'dd e? |
Was he? |
Oedd |
Nac/g oedd |
Plural 1st person |
Oedden ni? |
O'n ni? |
Were we? |
Oedden |
Nac/g oedden |
Plural 2nd person |
Oeddech chi? |
O'ch chi? |
Were you? |
Oeddech |
Nac/g oeddech |
Plural 3rd person |
Oedden nhw? |
O'n nhw? |
Were they? |
Oedden |
Nac/g oedden |
In formal Welsh, nac is used and in informal Welsh nag is used.
In the 1st and 2nd person, the answer will naturally alter according to the question:
Oeddwn i'n dda? Was I good? Oeddet/Nag oeddet Yes/No, you were
Oeddet ti'n rhedeg? Were you running? Oeddwn/Nag oeddwn Yes/No, I was
Oeddwn i'n byw yng Nghaerdydd? Was I living in Cardiff?
Oeddet ti'n siopa yn y dre? Were you shopping in town?
Oedd hi'n bwyta yn y caffi? Was she eating in the café?
Oedd y bos yn ddig? Was the boss angry?
Oedden ni'n cael cinio yn y ffreutur? Were we having lunch in the canteen?
Oeddech chi'n gweithio i'r Cyngor? Were you working for the Council?
Oedden nhw'n ffonio bob dydd? Were they phoning every day?
Oedd y staff yn y cyfarfod? Were the staff at the meeting?
Uned 1 - Cyfarch Rhywun
Uned 1 - Geirfa
Uned 1 - Adolygu
Uned 2 - Amser Presennol Bod
Uned 2 - Geirfa
Uned 2 - Adolygu
Uned 3 - Y Tywydd
Uned 3 - Geirfa
Uned 3 - Adolygu
Uned 4 - Disgrifio Pethau
Uned 4 - Geirfa
Uned 4 - Ansoddeiriau
Uned 4 - Adolygu
Uned 5 - Mynegi Meddiant
Uned 5 - Geirfa
Uned 5 - Adolygu
Uned 6 - Amser Amherffaith Bod
Uned 6 - Geirfa
Uned 6 - Adolygu
Uned 7 - Disgrifio Pobl
Uned 7 - Geirfa
Uned 7 - Adolygu
Uned 8 - Wedi (Rhan Un)
Uned 8 - Wedi (Rhan Dau)
Uned 8 - Wedi (Rhan Tri)
Uned 8 - Wedi (Rhan Pedwar)
Uned 8 - Wedi (Rhan Pump)
Uned 8 - Geirfa
Uned 8 - Adolygu